Ngày 09/11/2024, Chính phủ ban hành Nghị định 147/2024/NĐ-CP (Nghị định 147) về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng; có hiệu lực thi hành từ ngày 25/12/2024. Nghị định 147 ra đời đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng và dư luận xã hội. Những điểm mới được quy định trong Nghị định này được đánh giá là bước tiến trong quản lý không gian mạng và bảo vệ người dùng, giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội.
Hiện nay, việc sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam đang gia tăng mạnh mẽ, với tỷ lệ người dùng internet và mạng xã hội đạt mức cao. Người dân Việt Nam, từ thanh thiếu niên đến người lớn, sử dụng mạng xã hội hàng ngày để giao tiếp, học tập, giải trí và cập nhật tin tức. Đánh giá mức độ, thói quen sử dụng mạng xã hội của người Việt Nam, theo số liệu báo cáo về thị trường Digital Việt Nam 2023 từ Datareportal, Việt Nam hiện có khoảng 77,93 triệu người dùng Internet. Trong số đó, có tới 70 triệu người đã sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội trong năm vừa qua - tương đương với 89,8% người dùng internet và 71,0% tổng dân số Việt Nam.
Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội để kích động bạo lực, đưa thông tin sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản… gây hoang mang cho dư luận, ảnh hưởng lớn đến tình hình an ninh, trật tự lôi kéo, kích động người dân có những phát ngôn, nhận thức, hành vi lệch chuẩn, chống phá. Đối với công nhân, lao động, các đối tượng lợi dụng nhu cầu việc làm ngày một tăng cao, đặc biệt là lao động trẻ tuổi, muốn nhanh đổi đời mà không cần học hành, hay làm việc nặng nhọc, thủ tục đơn giản. Các đối tượng đã thực hiện chiêu trò giới thiệu việc làm, tuyển dụng lao động với mức hấp dẫn để lừa đảo…
Trước sự phát triển nhanh chóng của các loại hình mạng xã hội, sự gia tăng có hoạt động lợi dụng mạng xã hội có hoạt động vi phạm pháp luật, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm xây dựng một hành lang pháp lý, quản lý nhà nước chặt chẽ trên không gian mạng, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cụ thể: Luật An ninh mạng năm 2018, Luật An toàn thông tin mạng, Nghị định 15/2020/NĐ-CP, Quyết định số 874/QĐ-BTTTT về việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội,… Ngày 09/11/2024, Chính phủ ban hành Nghị định 147/2024/NĐ-CP (Nghị định 147) về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng; có hiệu lực thi hành từ ngày 25/12/2024. Nghị định 147 ra đời đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng và dư luận xã hội. Những điểm mới được quy định trong Nghị định này được đánh giá là bước tiến trong quản lý không gian mạng và bảo vệ người dùng, giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội. Riêng tại Bình Định, ngay từ năm 2020, Liên đoàn Lao động tỉnh đã ban hành Quy định số 01/QĐ-LĐLĐ ngày 15/5/2020 về ứng xử khi tham gia và sử dụng mạng xã hội đối với cán bộ công đoàn và đoàn viên công đoàn tỉnh Bình Định.
Cụ thể là Nghị định 147 quy định, người dùng mạng xã hội phải cung cấp thông tin cá nhân cơ bản gồm họ tên, ngày sinh, số điện thoại di động tại Việt Nam hoặc ID (nếu không có số điện thoại). Mạng xã hội phải thực hiện xác thực người dùng qua số điện thoại hoặc số định danh cá nhân đã đăng ký.
Chỉ các tài khoản mạng xã hội đã được xác thực mới được cung cấp thông tin (viết bài, bình luận, livestream) và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Các tài khoản mạng xã hội thực hiện livestream với mục đích thương mại như bán hàng, có phát sinh doanh thu thì phải xác thực bằng số định danh cá nhân.
Nghị định quy định người sử dụng được bảo vệ thông tin theo quy định của pháp luật, đồng thời phải chịu trách nhiệm về nội dung do mình cung cấp, lưu trữ, truyền đưa, chia sẻ trên mạng; tuân thủ quy định pháp luật chuyên ngành khi cung cấp dịch vụ chuyên ngành trên mạng xã hội; tuân thủ quy định về thuế và thanh toán khi có hoạt động kinh doanh, phát sinh doanh thu.
Các chủ kênh/tài khoản/nhóm cộng đồng/trang cộng đồng (fanpage) trên các mạng xã hội tại Việt Nam có quyền và trách nhiệm được đăng ký để tham gia các khóa tập huấn, phổ biến quy định pháp luật của Bộ Thông tin và truyền thông, được khuyến nghị lựa chọn quảng cáo; không đặt tên kênh/tài khoản/nhóm cộng đồng/trang cộng đồng giống hoặc trùng với cơ quan báo chí hoặc gây nhầm lẫn cơ quan báo chí…
Bên cạnh đó, có trách nhiệm tạm khóa, gỡ bỏ thông tin vi phạm, ảnh hưởng đến quyền lợi của tổ chức, cá nhân khác chậm nhất 48 giờ khi có yêu cầu từ người sử dụng mạng xã hội hoặc chậm nhất không quá 24 giờ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Không lợi dụng để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí. Khi livestream phải tuân thủ quy định tại Nghị định này và quy định chuyên ngành.
Hiện nay, việc sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam đang gia tăng mạnh mẽ, với tỷ lệ người dùng internet và mạng xã hội đạt mức cao. Người dân Việt Nam, từ thanh thiếu niên đến người lớn, sử dụng mạng xã hội hàng ngày để giao tiếp, học tập, giải trí và cập nhật tin tức. Đánh giá mức độ, thói quen sử dụng mạng xã hội của người Việt Nam, theo số liệu báo cáo về thị trường Digital Việt Nam 2023 từ Datareportal, Việt Nam hiện có khoảng 77,93 triệu người dùng Internet. Trong số đó, có tới 70 triệu người đã sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội trong năm vừa qua - tương đương với 89,8% người dùng internet và 71,0% tổng dân số Việt Nam.
Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội để kích động bạo lực, đưa thông tin sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản… gây hoang mang cho dư luận, ảnh hưởng lớn đến tình hình an ninh, trật tự lôi kéo, kích động người dân có những phát ngôn, nhận thức, hành vi lệch chuẩn, chống phá. Đối với công nhân, lao động, các đối tượng lợi dụng nhu cầu việc làm ngày một tăng cao, đặc biệt là lao động trẻ tuổi, muốn nhanh đổi đời mà không cần học hành, hay làm việc nặng nhọc, thủ tục đơn giản. Các đối tượng đã thực hiện chiêu trò giới thiệu việc làm, tuyển dụng lao động với mức hấp dẫn để lừa đảo…
Trước sự phát triển nhanh chóng của các loại hình mạng xã hội, sự gia tăng có hoạt động lợi dụng mạng xã hội có hoạt động vi phạm pháp luật, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm xây dựng một hành lang pháp lý, quản lý nhà nước chặt chẽ trên không gian mạng, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cụ thể: Luật An ninh mạng năm 2018, Luật An toàn thông tin mạng, Nghị định 15/2020/NĐ-CP, Quyết định số 874/QĐ-BTTTT về việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội,… Ngày 09/11/2024, Chính phủ ban hành Nghị định 147/2024/NĐ-CP (Nghị định 147) về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng; có hiệu lực thi hành từ ngày 25/12/2024. Nghị định 147 ra đời đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng và dư luận xã hội. Những điểm mới được quy định trong Nghị định này được đánh giá là bước tiến trong quản lý không gian mạng và bảo vệ người dùng, giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội. Riêng tại Bình Định, ngay từ năm 2020, Liên đoàn Lao động tỉnh đã ban hành Quy định số 01/QĐ-LĐLĐ ngày 15/5/2020 về ứng xử khi tham gia và sử dụng mạng xã hội đối với cán bộ công đoàn và đoàn viên công đoàn tỉnh Bình Định.
Cụ thể là Nghị định 147 quy định, người dùng mạng xã hội phải cung cấp thông tin cá nhân cơ bản gồm họ tên, ngày sinh, số điện thoại di động tại Việt Nam hoặc ID (nếu không có số điện thoại). Mạng xã hội phải thực hiện xác thực người dùng qua số điện thoại hoặc số định danh cá nhân đã đăng ký.
Chỉ các tài khoản mạng xã hội đã được xác thực mới được cung cấp thông tin (viết bài, bình luận, livestream) và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Các tài khoản mạng xã hội thực hiện livestream với mục đích thương mại như bán hàng, có phát sinh doanh thu thì phải xác thực bằng số định danh cá nhân.
Nghị định quy định người sử dụng được bảo vệ thông tin theo quy định của pháp luật, đồng thời phải chịu trách nhiệm về nội dung do mình cung cấp, lưu trữ, truyền đưa, chia sẻ trên mạng; tuân thủ quy định pháp luật chuyên ngành khi cung cấp dịch vụ chuyên ngành trên mạng xã hội; tuân thủ quy định về thuế và thanh toán khi có hoạt động kinh doanh, phát sinh doanh thu.
Các chủ kênh/tài khoản/nhóm cộng đồng/trang cộng đồng (fanpage) trên các mạng xã hội tại Việt Nam có quyền và trách nhiệm được đăng ký để tham gia các khóa tập huấn, phổ biến quy định pháp luật của Bộ Thông tin và truyền thông, được khuyến nghị lựa chọn quảng cáo; không đặt tên kênh/tài khoản/nhóm cộng đồng/trang cộng đồng giống hoặc trùng với cơ quan báo chí hoặc gây nhầm lẫn cơ quan báo chí…
Bên cạnh đó, có trách nhiệm tạm khóa, gỡ bỏ thông tin vi phạm, ảnh hưởng đến quyền lợi của tổ chức, cá nhân khác chậm nhất 48 giờ khi có yêu cầu từ người sử dụng mạng xã hội hoặc chậm nhất không quá 24 giờ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Không lợi dụng để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí. Khi livestream phải tuân thủ quy định tại Nghị định này và quy định chuyên ngành.
Tin giả về việc sắp xếp địa giới hành chính lan truyền trên mạng internet thời gian qua
Người sử dụng mạng xã hội khi thực hiện những quy định nêu trên sẽ giảm thiểu sự giả mạo, ẩn danh; giảm thiểu các thông tin thiếu chính xác; hạn chế lừa đảo trực tuyến. Thế nhưng thời gian qua, nhiều báo đài thiếu thiện chí, các trang mạng của những tổ chức, cá nhân chống phá liên tục đăng tải các bài viết để xuyên tạc về Nghị định 147 cho rằng đó là vi phạm quyền tự do ngôn luận. Đây là luận điệu theo kiểu “lập lờ đánh lận con đen”, tâm lý sợ hãi, lo ngại phần nhiều chỉ xảy ra ở các đối tượng vi phạm pháp luật, cũng như các tài khoản ảo, tài khoản ẩn danh, thường đăng tải, chia sẻ một cách tùy tiện, thiếu trách nhiệm. Hành lang pháp lý ngày càng chặt chẽ cũng là lúc “mảnh đất” hoạt động của hành vi vi phạm pháp luật càng ngày “thu nhỏ”, qua đây gián tiếp vạch trần bộ mặt thiếu thiện chí, tiêu cực, phản động của một số cá nhân, tổ chức. Mỗi người dân sẽ được tiếp cận thông tin “xanh”, được sử dụng các trang mạng xã hội “sạch”, xây dựng môi trường mạng phát triển lành mạnh, văn minh.