Ngày 8-5, tại TP HCM, Tổng LĐLĐ Việt Nam tổ chức hội thảo "Công đoàn đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) trong kỷ nguyên số" với sự chủ trì của đồng chí Tống Văn Băng - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam. Tham dự Hội thảo có đồng chí Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, Phó chủ tịch LĐLĐ tỉnh Gia Lai và 60 cán bộ công đoàn thuộc LĐLĐ các tỉnh, TP từ khu vực Nghệ An trở vào.
Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Tống Văn Băng - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng Ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam - cho biết cùng với sự phát triển của đất nước, công tác AT-VSLĐ luôn được Đảng, Nhà nước và tổ chức Công đoàn đặc biệt quan tâm. Các cấp Công đoàn đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, góp phần cải thiện điều kiện làm việc, giảm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BNN), bảo vệ sức khỏe và tính mạng người lao động.
Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang làm thay đổi phương thức sản xuất, tổ chức lao động. Các mô hình việc làm mới xuất hiện ngày càng nhiều, kéo theo những rủi ro AT-VSLĐ mới, khó nhận diện hơn. Cùng với đó, áp lực công việc, căng thẳng tâm lý, các vấn đề sức khỏe tinh thần và BNN trong môi trường số cũng gia tăng. "Những biến đổi này cho thấy công tác AT-VSLĐ không thể tiếp cận theo cách truyền thống mà đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức và công cụ triển khai" - ông Băng nhấn mạnh.
Theo GS-TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật AT-VSLĐ Việt Nam, cùng với sự phát triển công nghệ sản xuất, rủi ro AT-VSLĐ cũng chuyển từ các nguy cơ truyền thống sang những mối nguy tiềm ẩn, phức tạp hơn trong kỷ nguyên số. Tai nạn cơ học giảm nhưng các BNN liên quan sức khỏe tinh thần, áp lực công việc và rối loạn cơ xương khớp do ngồi lâu lại gia tăng.
Ngoài ra, tác động của tự động hóa, AI và robot cũng tạo ra những rủi ro mới trong tương tác giữa người và máy. Sự phát triển của kinh tế nền tảng khiến người lao động tự do (freelancer) đối mặt với nhiều bất ổn, thiếu bảo đảm an toàn hơn so với người lao động truyền thống.
Đối với tổ chức Công đoàn, các đại biểu cho rằng cần chuyển từ bảo vệ thụ động sang quản trị rủi ro chủ động; từ phản ứng sang dự báo và dẫn dắt công tác AT-VSLĐ trong môi trường số. Theo đó, Công đoàn cần tham gia đề xuất, xây dựng chính sách cho lao động nền tảng, lao động làm việc từ xa và trong môi trường số hóa; giám sát các rủi ro mới tại nơi làm việc; tập trung bảo vệ NLĐ trước tình trạng căng thẳng do công nghệ, quá tải thông tin và các vấn đề sức khỏe tinh thần.
Ngoài ra, Công đoàn cần tham gia đàm phán với người sử dụng lao động về quyền được ngắt kết nối, hạn chế giám sát bằng thuật toán và thúc đẩy "vệ sinh kỹ thuật số" nhằm hạn chế kiệt sức, bảo vệ sức khỏe tinh thần cho NLĐ. Đồng thời, cần tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động Công đoàn để nâng cao hiệu quả công tác AT-VSLĐ.
Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang làm thay đổi phương thức sản xuất, tổ chức lao động. Các mô hình việc làm mới xuất hiện ngày càng nhiều, kéo theo những rủi ro AT-VSLĐ mới, khó nhận diện hơn. Cùng với đó, áp lực công việc, căng thẳng tâm lý, các vấn đề sức khỏe tinh thần và BNN trong môi trường số cũng gia tăng. "Những biến đổi này cho thấy công tác AT-VSLĐ không thể tiếp cận theo cách truyền thống mà đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức và công cụ triển khai" - ông Băng nhấn mạnh.
Theo GS-TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật AT-VSLĐ Việt Nam, cùng với sự phát triển công nghệ sản xuất, rủi ro AT-VSLĐ cũng chuyển từ các nguy cơ truyền thống sang những mối nguy tiềm ẩn, phức tạp hơn trong kỷ nguyên số. Tai nạn cơ học giảm nhưng các BNN liên quan sức khỏe tinh thần, áp lực công việc và rối loạn cơ xương khớp do ngồi lâu lại gia tăng.
Ngoài ra, tác động của tự động hóa, AI và robot cũng tạo ra những rủi ro mới trong tương tác giữa người và máy. Sự phát triển của kinh tế nền tảng khiến người lao động tự do (freelancer) đối mặt với nhiều bất ổn, thiếu bảo đảm an toàn hơn so với người lao động truyền thống.
Đối với tổ chức Công đoàn, các đại biểu cho rằng cần chuyển từ bảo vệ thụ động sang quản trị rủi ro chủ động; từ phản ứng sang dự báo và dẫn dắt công tác AT-VSLĐ trong môi trường số. Theo đó, Công đoàn cần tham gia đề xuất, xây dựng chính sách cho lao động nền tảng, lao động làm việc từ xa và trong môi trường số hóa; giám sát các rủi ro mới tại nơi làm việc; tập trung bảo vệ NLĐ trước tình trạng căng thẳng do công nghệ, quá tải thông tin và các vấn đề sức khỏe tinh thần.
Ngoài ra, Công đoàn cần tham gia đàm phán với người sử dụng lao động về quyền được ngắt kết nối, hạn chế giám sát bằng thuật toán và thúc đẩy "vệ sinh kỹ thuật số" nhằm hạn chế kiệt sức, bảo vệ sức khỏe tinh thần cho NLĐ. Đồng thời, cần tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động Công đoàn để nâng cao hiệu quả công tác AT-VSLĐ.